Referentiecentrum voor Biologische Merkers voor dementie

Een veelbelovende benadering om de diagnostische accuraatheid van de diagnose van dementie te verbeteren, is het gebruik van biochemische merkers (biomerkers) die aanwezig zijn in makkelijk toegankelijke lichaamsvochten als lumbaal vocht (cerebrospinaal vocht, CSV) of plasma.
Binnen het Referentiecentrum voor Biologische Merkers van Geheugenstoornissen dragen we bij tot de ontwikkeling en karakterisatie van biomerkers voor dementie en de ziekte van Alzheimer. Tegelijkertijd ontwikkelen we op biomerkers gebaseerde diagnostische modellen die kunnen gebruikt worden in de klinische praktijk.
De gecombineerde bepaling van CSV concentraties van het β-amyloïd eiwit (Aβ1-42), totaal proteïne tau (T-tau) en tau gefosforyleerd op threonine-181 (P-tau181P) wordt routinematig uitgevoerd binnen het Referentiecentrum, zowel voor wetenschappelijk onderzoek als voor klinische diagnostiek op aanvraag van verwijzende klinische centra.
Recent hebben we inderdaad aangetoond dat de diagnostische nauwkeurigheid van een gecombineerde bepaling van CSV concentraties van Aβ1-42, T-tau en P-tau181P voor de diagnose van de ziekte van Alzheimer minstens vergelijkbaar is met de diagnostische nauwkeurigheid van een volledig klinisch-diagnostisch nazicht (met ondermeer een CT of MRI scan van de hersenen).
Deze biomerkerbepalingen bleken bovendien een significante meerwaarde te hebben om de ziekte van Alzheimer te discrimineren van andere vormen van dementie (vasculaire dementie, frontotemporale dementie, dementie met Lewy lichaampjes, Parkinsondementie,…) en hebben hun bewezen diagnostische waarde voor de diagnose bij patiënten waarbij het klinisch-diagnostisch nazicht niet conclusief was.

Indien u CSV stalen wilt opsturen en laten analyseren voor biomerkers, vult u dan aub het aanvraagformulier in. Om betrouwbare resultaten te bekomen, is het belangrijk rekening te houden met volgende richtlijnen
(zie ook Technische richtlijnen en documenten):

• Verzamel CSV in polypropyleen tubes

• Minimaal volume: 2 ml

• CSV stalen die macroscopisch bloederig zijn, kunnen niet op betrouwbare wijze geanalyseerd worden

• Vermijd vries-dooi cycli:

• Als stalen op kamertemperatuur verstuurd worden, dan moeten ze binnen de 24 uur na afname in het laboratorium aankomen

• Als stalen na afname ingevroren worden, dan moeten ze verzonden worden op droog ijs

De kostprijs voor deze analysen bedraagt €165 en is ten laste van de patiënt; gelieve de patiënt hiervan in te lichten. Sommige supplementaire hospitalisatieverzekeringen voorzien wel een tussenkomst in de kosten; in dat geval bezorgen we een attest voor terugvordering van de kosten.

Prof. Dr. P.P. De Deyn, diensthoofd	Prof. Dr. S. Engelborghs, coördinator
mail prof. De Deyn	mail prof. Engelborghs
Tel: +32 3 265 26 17 Fax: +32 3 265 26 18	Tel: +32 3 265 23 94 Fax: +32 3 265 26 18
Referentiecentrum voor Biologische Merkers voor dementie Instituut Born-Bunge / Universiteit Antwerpen Universiteitsplein 1 B-2610 Antwerp

Referenties

Vanderstichele H., Bibl M., Engelborghs S., Le Bastard N., Lewczuk P., Molinuevo J..L, Parnetti L., Perret-Liaudet A., Shaw L.M., Teunissen C., Wouters D., Blennow K. Standardization of preanalytical aspects of cerebrospinal fluid biomarker testing for Alzheimer´s disease diagnosis: A consensus paper from the Alzheimer's Biomarkers Standardization Initiative. Alzheimers Dement. 2012 Jan;8(1):65-73. Epub 2011 Nov 2. PMID: 22047631 [PubMed - in process]	link
Engelborghs S. [Searched for and found: non-demented patients with Alzheimer´s disease]. Tijdschr Psychiatr. 2011;53(9):654-6. Dutch. No abstract available. PMID: 21898323 [PubMed - indexed for MEDLINE]	link
Boon P., Engelborghs S., Hauman H., Jansen A., Lagae L., Legros B., Ossemann M., Sadzot B., Urbain E., van Rijckevorsel K. Acta Neurol Belg. 2008 Dec;108(4):118-30. Recommendations for the treatment of epilepsies in general practice in Belgium. PMID: 19239040 [PubMed - indexed for MEDLINE]	link
Matton A., Engelborghs S., Bollengier F., Finné E, Vanhaeist L. Modulating effect of the nootropic drug, piracetam on stress- and subsequent morphine-induced prolactin secretion in male rats. Br J Pharmacol. 1996 Feb;117(3):502-506. PMID: 8821540 [PubMed - indexed for MEDLINE] Free PMC Article	link
Le Bastard N., Martin J.-J., Vanmechelen E., Vanderstichele H., De Deyn P.P., Engelborghs S.: Added diagnostic value of cerebrospinal fluid biomarkers for differential dementia diagnosis. Neurobiol Aging (2010) 31: 1867-1876.
S. Engelborghs, K. Sleegers, P. Cras, N. Brouwers, S. Serneels, E. De Leenheir, J.-J. Martin, E. Vanmechelen, C. Van Broeckhoven, P.P. De Deyn. No association of CSF biomarkers with APOE e4, plaque and tangle burden in definite Alzheimer´s disease. Brain 2007, 130: 2320-2326.	pdf
S. Engelborghs, K. De Vreese, T. Van de Casteele, H. Vanderstichele, B. Van Everbroeck, P. Cras, J.J. Martin, E. Vanmechelen, P.P. De Deyn. Diagnostic performance of a CSF-biomarker panel in autopsy-confirmed dementia. Neurobiology of Aging 2008, 29: 1143-1159.	pdf
N. Le Bastard, J.-J. Martin, E. Vanmechelen, H. Vanderstichele, P.P. De Deyn, S. Engelborghs. Added diagnostic value of CSF biomarkers in differential dementia diagnosis. Neurobiology of Aging 2009, doi:10.1016/j.neurobiolaging.2008.10.017.	pdf

terug